จากภาพ: นายอดิศักดิ์ โรหิตะศุน (นั่งที่ 3 จากซ้าย) ที่ปรึกษาระดับสูง บริษัท เอเชี่ยนฮอนด้า มอเตอร์ จำกัดมอบทุนจัดตั้งศูนย์เรียนรู้สิ่งแวดล้อมเฉลิมพระเกียรติ โรงเรียนละ 100,000 บาทแก่ 4 โรงเรียนชนะเลิศถ้วยพระราชทานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ ได้แก่ โรงเรียนกุดบากพัฒนาศึกษา จังหวัดสกลนคร โรงเรียนสา จังหวัดน่าน โรงเรียนโพธิ์ตากพิทยาคม จังหวัดหนองคาย และโรงเรียนบ้านหนองกา "ประชารัฐพิทยา" จังหวัดสุรินทร์ โดยมีนายพงษ์เดช ศรีวชิรประดิษฐ์ (นั่งที่ 3 จากขวา) ผู้อำนวยการโครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ และคณะกรรมการโครงการฯ ร่วมเป็นสักขีพยาน

จากการดำเนินโครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมเฉลิมพระเกียรติ อย่างต่อเนื่องตลอด 10 ปี  มีโรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการฯ ทั้งหมด 681 โรงเรียน ฮอนด้าและหน่วยงานร่วมดำเนินโครงการได้คัดเลือกโรงเรียนที่ได้รับรางวัลถ้วยพระราชทานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯจำนวน 4 โรงเรียนเพื่อจัดตั้งศูนย์เรียนรู้สิ่งแวดล้อมเฉลิมพระเกียรติขึ้น โดยมีหน่วยงานท้องถิ่น อาทิ ผู้ใหญ่บ้าน นายก อบต. เกษตรและสหกรณ์จังหวัด พลังงานจังหวัด สาธารณสุขจังหวัด ปศุสัตว์จังหวัด สถาบันอุดมศึกษา โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริในพื้นที่ คณะครูนักเรียน และตัวแทนชุมชนในพื้นที่เข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ  โดยขณะนี้ ศูนย์เรียนรู้ฯ ทั้ง 4 ศูนย์กำลังอยู่ในระหว่างการเตรียมความพร้อมและการพัฒนาหลักสูตร  และกำหนดเปิดตัวศูนย์ฯ อย่างเป็นทางการและพร้อมเปิดให้เข้าศึกษาดูงานได้ในปลายปี  2553 นี้

โรงเรียนที่พัฒนาตัวเองจาก “สิ่งดีที่มีอยู่” ได้แก่ อาณาบริเวณของโรงเรียนที่กว้างขวาง และบุคลากรที่มีความรู้ เครือข่ายปราชญ์ชุมชนที่เข้มแข็ง และตั้งตนเป็นแกนนำพัฒนาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากผลกระทบของความเจริญด้านเศรษฐกิจ จนทำให้ ต้นบาก ไม้เนื้ออ่อนประจำท้องถิ่นหายไปแทบไม่เหลือ ด้วยความเชื่อที่ว่า “ต้นบากที่หายไป บอกให้รู้ว่าความอุดมสมบูรณ์ของบ้านกุดบากหายไปเช่นกัน หากสามารถนำความอุดมสมบูรณ์กลับมาได้ ต้นบากก็จะกลับมา” จนสามารถสร้างสรรค์ศูนย์เรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อม อันประกอบด้วยฐานการเรียนรู้ต่างๆ อาทิ

• ศูนย์เกษตรอินทรีย์ ประกอบด้วย การปลูกผักสวนครัว  ทำนาเพื่อชีวิต  ปุ๋ยหมักชีวภาพ และการเลี้ยงหมูป่า แบบอิสระ
• ศูนย์พลังงาน ศึกษาการใช้พลังงานของโรงเรียน  แนวทางการประหยัดและพลังงานทดแทน 
• ศูนย์ทรัพยากรธรรมชาติ กิจกรรมปลูกป่า  ปลูกสวนไผ่  และทำสวนป่า
• ศูนย์น้ำเพื่อชีวิต ศึกษาสภาพการใช้น้ำของโรงเรียน  ส่งเสริมการประหยัดน้ำ และการบำบัดน้ำเสีย
• ศูนย์ขยะรีไซเคิล หรือธนาคารขยะ แล้วนำขยะไปรีไซเคิล
• ศูนย์อำนวยการสิ่งแวดล้อม รวบรวมข้อมูลสารสนเทศสิ่งแวดล้อม การประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อวิทยุชุมชน เอกสารแผ่นพับ โปสเตอร์ และเว็บไซด์ของโรงเรียน

โรงเรียนจากจังหวัดน่านที่ประสบความสำเร็จในการรณรงค์ลดขยะภายในโรงเรียนและชุมชน อาทิ โครงการ “แก้วน้ำหรรษา” รณรงค์ให้ทุกคนใช้แก้วน้ำส่วนตัวเพื่อลดจำนวนแก้วน้ำกระดาษและพลาสติกในโรงเรียน โครงการ “ติ้วส้าจ่ายกาด” รณรงค์ให้คนในชุมชนนำตระกร้าไปจ่ายตลาด รวมไปถึงโครงการธนาคารขยะ สร้างจิตสำนึก ให้รู้จักการคัดแยกและเห็นคุณค่าของขยะ รวมทั้งนำขยะมาแปรรูปให้เกิดมูลค่าเพิ่มและสร้างรายได้ให้กับนักเรียน เช่น ผลิตภัณฑ์กระดาษสา เรือจำลอง รวมทั้งของตกแต่งที่สวยงามอีกมากมาย และเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ ได้แก่

• ศูนย์เรียนรู้ด้านการอนุรักษ์พลังงาน รณรงค์ใช้จักรยานแทนรถยนต์
• ศูนย์เรียนรู้ด้านการจัดการขยะ รณรงค์เพื่อการลดขยะโรงเรียนและชุมชน ประกอบด้วยธนาคารขยะรีไซเคิล และ “กลุ่มฟ้าใสหัวใจกระดาษรีไซเคิล”
• ศูนย์เรียนรู้ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติท้องถิ่น และสิ่งแวดล้อม
• ศูนย์เรียนรู้ด้านวัฒนธรรมกับสิ่งแวดล้อม
• ศูนย์เรียนรู้ด้านเศรษฐกิจพอเพียง

โรงเรียนประถมขนาดกลาง จาก จ. สุรินทร์ ที่มีการสะสมองค์ความรู้และดำเนินโครงการด้านสิ่งแวดล้อมมาอย่างต่อเนื่องยาวนาน และโดดเด่นด้านการจัดการขยะ โดยการปลูกจิตสำนึกให้นักเรียนรู้คุณค่าของขยะ มีการคัดแยก และจัดตั้งธนาคารขยะ นำวัสดุเหลือใช้ที่รวบรวมได้มาเพิ่มคุณค่าโดยการนำกลับมาใช้ใหม่ ประดิษฐ์เป็นข้าวของเครื่องใช้ที่สามารถใช้งานได้จริงในชีวิตประจำวัน โดยมีผลิตภัณฑ์จากไม้กระถิน เป็นสินค้า OTOP สร้างรายได้ให้กับนักเรียนและชุมชน นอกจากนี้ศูนย์เรียนรู้ฯ โรงเรียนบ้านหนองกา (ประชารัฐพิทยา) ประกอบด้วยฐานการเรียนรู้ ดังนี้

• กิจกรรมโรงเรียนปลอดขยะอย่างยั่งยืน
• กิจกรรมนักเรียนสะอาด
• กิจกรรมธนาคารขยะ
• กิจกรรมนักเรียนอาสาตาวิเศษ
• กรรมถุงผ้าพิชิตโลกร้อน
• กิจกรรมเด็กไทยหัวใจรีไซเคิล ผลิตของใช้ภายในครัวเรือนจากวัสดุเหลือใช้
• กิจกรรมประหยัดพลังงาน แผงโซ่ล่าเชลล์ เครื่องอัดแท่งถ่านพลังงานคน เตาเผาถ่าน
• กิจกรรมเกษตรอินทรีย์และเศรษฐกิจพอเพียง การปลูกผักปลอดสารพิษ การเลี้ยงปลาดุก เพาะเห็ด ทำปุ๋ยหมัก

โรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่ประจำอำเภอ ที่โดดเด่นด้านการจัดการขยะ โดยนำของที่ไม่มีประโยชน์และหาได้ง่ายในท้องถิ่น อย่าง “หอยเชอร์รี่” มาทำน้ำหมัก และปุ๋ยหมัก รวมทั้งบูรณาการการจัดการปัญหาทั้ง 3 ด้านร่วมกัน และได้พัฒนาเป็นแหล่งการเรียนรู้ของชุมชน รวมถึงการสร้างการมีส่วนร่วมกับหน่วยงานท้องถิ่น ได้แก่ อบต.โพธิ์ตาก เกษตรอำเภอ ผู้ปกครอง ชุมชน เพื่อร่วมกันอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ตลอดจนการมีบทบาทในการถ่ายทอดกระบวนการและความรู้สู่เครือข่ายโรงเรียนประถมในละแวกใกล้เคียงอีกด้วย ศูนย์เรียนรู้ฯ โรงเรียนโพธิ์ตากประกอบด้วยฐานการเรียนรู้ ดังนี้

• พลังงานทดแทนไบโอดีเซล
• การจัดการขยะอินทรีย์
• ธนาคารขยะ/การจัดการขยะ
• กระดาษรีไซเคิล
• เต่าเผาถ่านประหยัดพลังงาน
• การจัดการน้ำเสีย
• สมุนไพรไทย