โครงการโรงเรียนสร้างสรรค์ฯ ครั้งที่ 4 > ร.ร.บ้านสันป่าไร่ จ.ตาก
   
  เรียนรู้ภูมิปัญญารักษาสิ่งแวดล้อม...น้ำใสไร้มลภาวะ...สู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ยั่งยืน
โรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมดีเด่น
   
       โรงเรียนบ้านสันป่าไร่เป็นโรงเรียนเล็กๆตั้งอยู่ในชุมชนสันป่าไร่ ซึ่งเป็นที่ราบล้อม รอบด้วยเนินเขาที่เคยสมบูรณ์ไปด้วยป่าไม้ เวลานี้กลายเป็นไร่ข้าวโพดและถั่วเขียว การบุกเบิกพื้นที่ป่ารุกจากที่ราบขึ้นไปถึงที่สูงต้นน้ำ จนน้ำแห้งขอดในฤดูแล้ง ครั้นพอถึง หน้าฝนดินตามไหล่เขาก็ถล่มลงมา ส่วนในน้ำก็ปนเปื้อนสารเคมีจากการทำการเกษตร ขยะ และน้ำเสียจากชุมชน

     ในวงล้อมของปัญหา ครูหาทางออกโดยร่วมมือจากหน่วยงานอื่นๆที่เข้ามาเป็น พันธมิตรสนับสนุนงานอนุรักษ์ต้นน้ำของโรงเรียน เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และจุดประกาย อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้กับชุมชน เช่น ฐานเรียนรู้แนวทางพัฒนาแหล่งน้ำและรักษาป่าต้นน้ำ ซึ่งประกอบด้วยการทำฝาย ปลูกป่า รณรงค์ให้ความรู้เรื่องป่าต้นน้ำ และวางแนวทางแก้ ปัญหาน้ำเสีย ด้วยฐานเรียนรู้การพัฒนาคุณภาพน้ำในครัวเรือน ประกอบด้วย ตัวอย่างถัง ดักไขมัน บึงพืชน้ำบำบัดน้ำเสีย เป็นต้น
       ซักผ้าด้วยสะเหล่เด
     หนึ่งใน แนวทางอนุรักษ์น้ำ ของโรงเรียนคือ การสาธิตวิถีชีวิตแบบเดิมที่สอดคล้อ งกับธรรมชาติ เช่น การซักผ้าด้วยสะเหล่เด ซึ่งสะอาดไม่ต่างจาก ผงซักฟอก ข้อดีกว่าก็คือไม่ก่อปัญหาน้ำเสีย
     สะเหล่เดเป็นอุปกรณ์ซักผ้าของชาวกะเหรี่ยง ส่วนชาวไทยพื้นราบในอดีตก็ใช้ อุปกรณ์นี้เหมือนกัน รู้จักกันในชื่อประคำดีควายหรือลูกซัก
     สะเหล่เด เป็นไม้ป่ายืนต้น ส่วนที่ใช้ซักผ้าคือ ผลแห้งที่ร่วงอยู่ใต้ต้น วิธีการทำผงซักฟอกสะเหล่เด ก็ง่ายๆ เอาลูกสะเหล่เดแห้งประมาณครึ่งกิโลกรัม ไปแช่น้ำเปล่า 5 นาที จากนั้นนำไปทุบให้เปลือก แตกแล้วคั้นให้ได้น้ำสะเหล่เดประมาณ 2 ลิตร กรอง เอากากออก เก็บไว้ใช้ได้

     วิธีใช้ นำน้ำสะเหล่เดประมาณ 1 แก้ว (250 มล.) ผสมน้ำ 3 ลิตร แช่ผ้าที่ต้องการซักทิ้งไว้ประมาณ 3 นาที แล้วขยี้ให้สะอาด ล้างน้ำ ตาก

     เปรียบเทียบคุณภาพการซัก แม้ไม่ขาว “จัด” แบบโฆษณาผงซักฟอก แต่เปรียบเทียบคุณสมบัติ ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม มือผู้ซักและสตางค์ใน กระเป๋าแล้ว สะเหล่เดชนะใสๆ

 
  กลับด้านบน