ความเป็นมาโครงการ

     ในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงเจริญพระชนมายุครบ 6 รอบ ในปี 2542 ทางกลุ่มบริษัทฮอนด้าในประเทศไทย จึงได้ริเริ่มโครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมดีเด่น เฉลิมพระเกียรติ ขึ้นเพื่อเป็นการสนองพระราชปณิธานที่ได้ทรงห่วงใยต่อปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ประเทศกำลังเผชิญอยู่ ทั้งนี้โดยได้รับพระบรมราชานุญาต พระราชทานถ้วยรางวัลชนะเลิศให้กับโรงเรียนที่มีผลงานดีเด่นด้านสิ่งแวดล้อม   โดย10 ปีที่ผ่านมา โครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ ได้ดำเนินการไปแล้ว 5 รุ่นโครงการ มีเครือข่ายโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ ภายใต้แนวคิด “ตามรอยเท้าพ่อกับ...ฮอนด้าได้ดำเนินโครงการไปแล้วจำนวน 5 รุ่นโครงการโดยมีเครือข่ายโรงเรียนที่ทางโครงการได้มอบทุนในการดำเนินกิจกรรม เพื่อสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชนไปแล้วถึง
681 โรงเรียนจากทั้ง 76 จังหวัดทั่วประเทศ และมีโรงเรียนดีเด่นระดับประเทศที่ได้รับรางวัลถ้วยพระราชทานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จำนวน 6 โรงเรียน ซึ่งโครงการดังกล่าว ส่งผลให้เกิดความตื่นตัวในการร่วมกันดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชนอย่างกว้างขวาง 

     และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในโครงการฯครั้งที่ 5 ที่ผ่านมา (พ.ศ. 2551-2552) ทางโครงการฯ  ได้ปรับรูปแบบการดำเนินงานของโรงรียน จากการแข่งขันระหว่างโรงเรียนด้วยกัน สู่รูปแบบการแข่งขันกับตนเองในรูปแบบเกณฑ์มาตรฐานสิ่งแวดล้อม  ซึ่งทำให้เกิดโรงเรียนมาตรฐานโครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ จำนวน 21 โรงเรียน
และด้วยความสำเร็จจากโครงการที่ผ่านมา ทางกลุ่มบริษัทฮอนด้าฯ จึงได้ดำเนินโครงการโรงเรียนสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อม เฉลิมพระเกียรติ ภายใต้แนวคิด “ตามรอยเท้าพ่อกับฮอนด้า”  ในครั้งที่ 6 อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การสนองพระราชดำริพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวในเรื่องของการรักษาสิ่งแวดล้อมและพลังงาน ได้รับการพัฒนาและขยายวงกว้างออกไปอย่างเป็นรูปธรรม และยั่งยืนตลอดไป

วัตถุประสงค์

1. เพื่อส่งเสริมและผลักดันให้โรงเรียนและชุมชนทั่วประเทศ ได้นำแนวพระราชดำริเกี่ยวกับการพัฒนาและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและพลังงานไปประยุกต์ใช้ ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและชุมชนได้อย่างยั่งยืน
2. เพื่อกระตุ้นให้เยาวชนและชุมชนที่เข้าร่วมโครงการฯเกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและพลังงาน
3. เพื่อธำรงรักษาความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่นให้คงอยู่ และสามารถสืบทอดให้ชุมชนนำมาใช้ประโยชน์ได้ตามสภาพภูมิสังคมอย่างเป็นรูปธรรม
4. เพื่อสร้างกิจกรรมที่เชื่อมโยง และเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน และมีการขยายเครือข่ายการดำเนินงานเพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
5. เพื่อเป็นการยืนยันเจตนารมณ์ของกลุ่มบริษัทฮอนด้า ในประเทศไทย ในการดำเนินโครงการเพื่อสร้างสรรค์สังคม ในด้านของสิ่งแวดล้อมและพลังงานอย่างต่อเนื่อง

• การดำเนินโครงการตามแนวพระราชดำริ
  
  ให้โรงเรียนและชุมชนมีความรู้เกี่ยวกับโครงการในพระราชดำริ และสามารถนำแนวพระราชดำริต่างๆ มาใช้เป็นแนวทางเพื่อนำไปแก้ไขปัญหาและพัฒนาสิ่งแวดล้อมในเชิงรูปธรรมได้สำเร็จ

• การมีส่วนร่วม
  
  เปิดโอกาสให้โรงเรียน ทั้งในส่วนผู้บริหารโรงเรียน ครู และนักเรียนได้คิดริเริ่มสร้างสรรค์และเสนอโครงการในการดูแลและพัฒนาสภาพแวดล้อมภายในโรงเรียนและชุมชนในบริเวณที่ตั้งของโรงเรียน โดยมุ่งเน้นที่จะให้ชุมชน ผู้ปกครอง และครูภูมิปัญญาในท้องถิ่น ได้มีส่วนร่วมในโครงการ เพื่อให้การดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมพลังงานเป็นไปอย่างยั่งยืน

• การเชื่อมโยง
  
  เน้นให้เกิดการเชื่อมโยง ทั้งการเชื่อมโยงภายในท้องถิ่น จากโรงเรียน และชุมชน ซึ่งเป็นศูนย์กลางรากฐานสำคัญของชุมชน  และการเชื่อมโยงระหว่างท้องถิ่น เช่น จังหวัดสู่จังหวัด ภาคสู่ภาค เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ระหว่างท้องถิ่น โดยผ่านการทัศนศึกษาหรือเยี่ยมชมระหว่างกัน 

• การสืบทอดภูมิปัญญา
  
  เพื่อให้ภูมิปัญญาในเรื่องของสิ่งแวดล้อม ทั้งที่เป็นภูมิปัญญาดั้งเดิม หรือภูมิปัญญาที่คิดขึ้นมาใหม่ สามารถดำรงอยู่ต่อไปได้อย่างยั่งยืนกับคนรุ่นหลังโดยเฉพาะกับเยาวชน  โดยไม่เลือนหายไปตามกาลเวลา และถูกนำมาใช้ประโยชน์ได้จริงอย่างเป็นรูปธรรม

• การบูรณาการการเรียนรู้
  
  เพื่อเป็นการสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้แก่เยาวชนและผู้เข้าร่วมโครงการจึงให้มีการนำเอาความรู้หรือภูมิปัญญาที่มีอยู่แล้วในท้องถิ่นหรือคิดค้นได้ใหม่ รวบรวมบรรจุอยู่ในหลักสูตรวิชาที่เกี่ยวเนื่องกับสิ่งแวดล้อมของโรงเรียน  ในลักษณะใดลักษณะหนึ่งตามความเหมาะสมและสอดคล้องกัน ทั้งนี้โดยเน้นการจัดกิจกรรมให้ผู้เรียน “เรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติเอง” ซึ่งสอดคล้องกับการจัดการเรียนการสอนโดยผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ตามแนวทางการจัดการการเรียนการสอนในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

• มีการนำแนวพระราชดำริมาบูรณาการ หรือเป็นแม่แบบ ในการประยุกต์ใช้เพื่อแก้ไขปัญหาและพัฒนาสิ่งแวดล้อมได้อย่างเหมาะสม และเป็นระบบ
• เป็นโครงการที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสิ่งแวดล้อม ตามสภาพภูมิสังคมที่แตกต่างกันในแต่ละภูมิภาค โดยมีครบทั้ง 3 ด้านและ/หรือด้านอื่นๆ ดังต่อไปนี้
• ด้านการจัดการขยะ โดยการสร้างความตระหนัก จิตสำนึก และวิถีปฏิบัติ ในการจัดการ
  มูลฝอยของโรงเรียนและชุมชน โดยวิธีการฝังกลบแบบถูกสุขลักษณะ  และการจัดการขยะอินทรีย์ ด้วยวิธีการทำปุ๋ยหมัก เป็นต้น
• ด้านการจัดการน้ำ  โดยการสร้างความตระหนัก จิตสำนึก และวิถีปฏิบัติ ในการจัดการน้ำเสียของโรงเรียนและชุมชน  และน้ำเสียในแหล่งน้ำ โดยใช้ทฤษฎีตามแนวพระราชดำริ เช่น ระบบธรรมชาติบำบัดธรรมชาติ  ระบบการเติมอากาศด้วยเครื่องกล หรือการใช้น้ำดีไล่น้ำเสีย เป็นต้น
• ด้านพลังงาน  โดยการสร้างความตระหนักในการใช้พลังงาน และการอนุรักษ์พลังงาน ด้วย
  วิธีการที่หลากหลาย เช่น วิถีการดำเนินชีวิตที่พอเพียง ประหยัด และการคิดค้น หรือใช้พลังงาน
  ทดแทน เช่น  พลังงานแสงอาทิตย์ พลังลม พลังน้ำ พลังงานกล หรือพลังงานเชื้อเพลิงจาก
  ธรรมชาติ เช่น แท่งแกลบ การใช้ไบโอดีเซล แก๊สโซฮอลล์ เป็นต้น 
• ด้านอื่นๆ  ซึ่งเป็นการพัฒนาหรือแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชน เช่น การปลูกป่า การจัดภูมิทัศน์ภายในโรงเรียน เกษตรอินทรีย์ ฯลฯ เป็นต้น
• มีการบูรณาการการเรียนรู้ โดยการนำเอาความรู้หรือภูมิปัญญาที่มีอยู่แล้วในท้องถิ่น หรือคิดค้นได้ใหม่ รวบรวมบรรจุอยู่ในหลักสูตร สาระการเรียนรู้ในลักษณะใดลักษณะหนึ่งได้อย่างเหมาะสม และสอดคล้องกัน ทั้งนี้โดยเน้นการจัดกิจกรรมให้ผู้เรียน “เรียนรู้ด้วยการลงมือปฏิบัติจริง”
• เป็นโครงการที่มีความเป็นไปได้ ปฏิบัติได้ในเวลา 1 ปีการศึกษา และต่อเนื่องจนหลังสิ้นสุด
  โครงการ
• มีผู้แทนจากครู นักเรียน  ชุมชนและหน่วยงานท้องถิ่น เป็นคณะกรรมการดำเนินโครงการ ภายใต้การอนุมัติและกำกับดูแลของผู้บริหารโรงเรียน
• มีการจัดทำรายละเอียดของโครงการ แผน ขั้นตอน วิธีการ สื่อ งบประมาณ รูปแบบการจัด
  กิจกรรม และการมีส่วนร่วมในโครงการ โดยระบุบทบาทและความรับผิดชอบของทุกฝ่ายอย่างละเอียด ชัดเจน

รางวัล
           > รางวัลชนะเลิศ ถ้วยพระราชทานพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จำนวน 2 รางวัล แบ่งเป็นระดับประถมศึกษา 1 รางวัล   และระดับมัธยมศึกษา 1 รางวัล
           > รางวัลโล่ประทาน พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ
           > รางวัลครูที่ปรึกษาโครงการดีเด่น
           > ป้ายประกาศเกียรติคุณ
           > ทุนสนับสนุนการดำเนินโครงการ สำหรับโรงเรียนท่านการคัดเลือก 

คณะทำงานโครงการ
ที่ปรึกษาโครงการ
     ดร. สุเมธ ตันติเวชกุล ประธานกรรมการ มูลนิธิอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร

ประธานโครงการ
      อดิศักดิ์ โรหิตะศุน รองประธานกรรมการบริหารอาวุโส บริษัท เอเชี่ยนฮอนด้า มอเตอร์ จำกัด

ผู้อำนวยการโครงการ
     พงษ์เดช ศรีวชิรประดิษฐ์ ผู้จัดการส่วนงานบริหาร บริษัท เอเชี่ยนฮอนด้า มอเตอร์ จำกัด

คณะกรรมการอำนวยการ
เลขาธิการ สำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (สำนักงาน กปร.)
ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
เลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
ปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ปลัดกระทรวงพลังงาน
ปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ปลัดกระทรวงมหาดไทย
ประธานสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
นายกสมาคมสร้างสรรค์ไทย

ริเริ่มและดำเนินโครงการ
กลุ่มบริษัทฮอนด้าในประเทศไทย